Ai Đã Tạo Ra ChatGPT? Lịch Sử Ra Đời Của Chatbot Thay Đổi Thế Giới

Ai Đã Tạo Ra ChatGPT? Lịch Sử Ra Đời Của Chatbot Thay Đổi Thế Giới

Ngày nay, ChatGPT đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống. Nhưng đằng sau trí tuệ nhân tạo này là cả một câu chuyện về tầm nhìn, tham vọng và những cột mốc định hình nên công cụ bạn đang dùng hôm nay. Cùng khám phá ai đã tạo ra ChatGPT, nó được phát hành khi nào, và làm thế nào nó trở thành chatbot tiên tiến nhất thế giới.

Ngày nay, ChatGPT đã trở thành một phần thiết yếu trong nhiều khía cạnh của cuộc sống hàng ngày. Đối với một số người, nó là một trợ lý hữu ích; với những người khác, nó là một công cụ nghiên cứu mạnh mẽ; và với nhiều người hơn nữa, đó chỉ đơn giản là một cách thú vị và hấp dẫn để khám phá những ý tưởng mới. Tuy nhiên, đằng sau trí tuệ nhân tạo này là cả một câu chuyện về cách mà chatbot có ảnh hưởng nhất thế giới ra đời. Với 79,76% thị phần chatbot AI toàn cầu, vượt xa con số 11% của Perplexity, ChatGPT không hề xuất hiện chỉ sau một đêm.

Trong vài phút tới, bạn sẽ biết ai đã xây dựng nên nó, tầm nhìn nào đã dẫn lối, và những cột mốc nào đã định hình nên công cụ bạn sử dụng ngày nay. Bài viết này trả lời ba câu hỏi cốt lõi: Ai đã tạo ra ChatGPT? Nó được phát hành khi nào? Và làm thế nào nó trở thành chatbot tiên tiến nhất thế giới?

Người tạo ra ChatGPT: OpenAI và tầm nhìn lớn

ChatGPT được tạo ra bởi OpenAI, một công ty nghiên cứu AI được thành lập vào năm 2015 bởi Elon Musk, Sam Altman, cùng một đội ngũ các nhà khoa học và kỹ sư. Ngay từ đầu, OpenAI đã tập trung vào việc phát triển trí tuệ nhân tạo có lợi cho tất cả mọi người. Tổ chức này khởi đầu là một đơn vị phi lợi nhuận và sau đó chuyển sang mô hình lợi nhuận giới hạn để vừa hỗ trợ các mục tiêu dài hạn, vừa thu hút được đầu tư.

Bản thân chatbot này không phải do một người xây dựng, mà là kết quả của nhiều năm nghiên cứu và hợp tác. Các mô hình trước đó của OpenAI là GPT-1, GPT-2 và GPT-3, mỗi phiên bản đều cải thiện cách máy móc hiểu và tạo ra ngôn ngữ. Những tiến bộ này đã dẫn thẳng đến sự ra đời của ChatGPT.

Chúng tôi không hề lường trước được mức độ phấn khích lớn đến vậy khi đứa con tinh thần của mình ra mắt thế giới, Mira Murati, cựu Giám đốc Công nghệ của OpenAI và là một trong những phụ nữ hàng đầu trong lĩnh vực AI, chia sẻ. Bình luận của bà đã gói gọn sự ngạc nhiên ngay cả trong nội bộ OpenAI về tốc độ lan tỏa nhanh chóng của ChatGPT và cách nó tạo được tiếng vang với mọi người trên toàn cầu.

Những mô hình ban đầu đó đã đặt nền móng, nhưng ChatGPT ngày nay chạy trên các hệ thống tiên tiến hơn nhiều như GPT-4 và GPT-4o. Sự khác biệt là rất lớn, những mô hình mới hơn này có thể xử lý các tác vụ phức tạp hơn, phản hồi nhanh hơn, tìm kiếm trên web và thậm chí xử lý cả hình ảnh và âm thanh. Chúng đại diện cho một thời khắc quyết định trong lịch sử của ChatGPT, cho thấy AI đã tiến xa đến mức nào.

Hành trình phát triển: Từ GPT-3 đến cuộc cách mạng GPT-4

Sự phát triển của ChatGPT bắt đầu với các mô hình đơn giản như GPT-1 và GPT-2. Phải đến GPT-3, AI mới có khả năng viết văn bản một cách tự nhiên. Các phiên bản mới hơn là GPT-4 và GPT-4o đã cải thiện cách mô hình suy nghĩ, ghi nhớ và tương tác. Chúng cũng giới thiệu khả năng hỗ trợ hình ảnh và âm thanh, biến ChatGPT thành một trợ lý có năng lực hơn rất nhiều so với chỉ vài năm trước.

Bước ngoặt thực sự đến với GPT-3. Mô hình này vốn đã là một kỳ quan công nghệ: nó có thể viết những văn bản phức tạp, mạch lạc mà chưa từng có cỗ máy nào làm được trước đây. Nhưng để làm cho nó thực sự có khả năng đối thoại, đó lại là một thử thách hoàn toàn khác.

Mục tiêu không chỉ là tạo ra những phản hồi được viết tốt. Sứ mệnh là xây dựng một thứ có thể duy trì một cuộc trò chuyện thực sự. Điều đó có nghĩa là phải hiểu được giọng điệu, nắm bắt những ý nghĩa tinh tế, ghi nhớ ngữ cảnh và thích ứng với người mà nó đang nói chuyện, cho dù họ muốn trò chuyện thông thường hay đi sâu vào một cuộc tranh luận kỹ thuật.

Để đạt được điều đó, đội ngũ tại OpenAI đã phải vượt ra ngoài những gì GPT-3 đã có thể làm. Họ cung cấp cho mô hình một lượng lớn dữ liệu mới. Nhưng quan trọng hơn, họ đã tinh chỉnh nó hết lần này đến lần khác để nó có thể phản hồi theo cách giống con người hơn. Không còn những câu trả lời chung chung, không còn những sự lặp lại khó xử. Họ muốn mô hình có cảm giác hiện diện trong cuộc trò chuyện, không chỉ thông minh mà còn biết lắng nghe và phản ứng.

Tất nhiên, việc xây dựng một thứ mạnh mẽ như vậy đi kèm với những trách nhiệm nghiêm túc. OpenAI nhận thức sâu sắc rằng một hệ thống như thế này, nếu không được kiểm soát, có thể lan truyền thông tin sai lệch hoặc thậm chí là nội dung có hại. Đó là lý do tại sao an toàn trở thành một trọng tâm cốt lõi. Họ đã phát triển các bộ lọc, công cụ đánh giá và các rào cản nội bộ để giảm thiểu rủi ro và khuyến khích việc sử dụng có trách nhiệm.

Vào ngày 14 tháng 3 năm 2023, sau vô số bài kiểm tra, cập nhật và bài học kinh nghiệm, họ đã ra mắt ChatGPT-4: một AI có khả năng làm được nhiều điều hơn là chỉ nói chuyện. Nó lắng nghe, thích ứng, giúp đỡ, sáng tạo và thậm chí biến văn bản thành hình ảnh. Đó không phải là một con đường thẳng tắp. Nhưng đó là cách mà sự đổi mới thực sự diễn ra.

Đằng sau công nghệ: Ai sở hữu và rót vốn vào OpenAI?

OpenAI được sở hữu và quản lý thông qua sự kết hợp giữa giám sát của tổ chức phi lợi nhuận và đầu tư từ các đơn vị vì lợi nhuận. Tổ chức phi lợi nhuận OpenAI Inc. định hướng sứ mệnh, trong khi nhánh vì lợi nhuận xử lý các sản phẩm và huy động vốn. Ngoài ra còn có các đối tác và nhà đầu tư chủ chốt, chẳng hạn như Microsoft, công ty nắm giữ 49% cổ phần và cung cấp cơ sở hạ tầng cho các mô hình của OpenAI. Các nhà đầu tư lớn khác bao gồm Sequoia Capital, Andreessen Horowitz và Khosla Ventures.

Đằng sau mỗi bước đột phá tại OpenAI không chỉ có sự tài giỏi về kỹ thuật. Còn có cả vốn, một nguồn vốn có tầm nhìn. Loại vốn không chỉ theo đuổi lợi nhuận mà còn đặt cược vào việc định hình lại thế giới.

Nhà đầu tư lớn nhất của OpenAI là Microsoft, đã đầu tư hơn 13 tỷ đô la kể từ năm 2019. Mối quan hệ đối tác này vượt xa tiền bạc. Microsoft cung cấp cơ sở hạ tầng thông qua Azure để vận hành các mô hình tiên tiến nhất của OpenAI, và đổi lại, họ có được độc quyền tích hợp. Đó là một thỏa thuận hai chiều đang thay đổi cách AI tiếp cận hàng triệu người.

Gần đây hơn, SoftBank đã bước vào sân khấu với nhiều tham vọng. Vào đầu năm 2025, tập đoàn Nhật Bản này đã dẫn đầu một vòng tài trợ tiềm năng trị giá 40 tỷ đô la, đẩy định giá của OpenAI lên gần 300 tỷ đô la. Nhưng thỏa thuận đi kèm với các điều kiện: OpenAI sẽ phải chuyển đổi hoàn toàn khỏi cấu trúc phi lợi nhuận, một động thái có thể định nghĩa lại sứ mệnh và cách quản trị của công ty.

Đây không phải là những nhà đầu tư thụ động. Họ ảnh hưởng đến các ưu tiên, tiến độ và thậm chí cả định hướng sâu sắc hơn của OpenAI. Với mỗi đô la được rót vào, một câu hỏi sâu sắc hơn lại được đặt ra: ai sẽ quyết định tương lai của trí tuệ và với cái giá nào?

ChatGPT hoạt động như thế nào?

Khi bạn gửi một tin nhắn cho ChatGPT, nó sẽ ghép nối một câu trả lời theo từng từ một, dựa trên những gì bạn đã viết và mọi thứ nó đã học được trong quá trình huấn luyện. Ngày nay, nhiều phiên bản cũng sử dụng Internet theo mặc định để lấy thông tin thời gian thực khi cần thiết. Tuy nhiên, mỗi phản hồi đều được tạo ra ngay tại chỗ, sử dụng các mẫu trong ngôn ngữ và sự trợ giúp từ phản hồi của con người để làm cho câu trả lời nghe tự nhiên và hữu ích.

Nói chuyện với ChatGPT có thể giống như phép thuật, nhưng đằng sau mỗi phản hồi là một quy trình được thiết kế kỹ lưỡng. Khi bạn nhập tin nhắn, ChatGPT đọc nó, diễn giải nó và đưa ra dự đoán. Nó không hiểu theo cách của con người, nhưng nó đã được huấn luyện trên hàng triệu văn bản để sao chép cách chúng ta nói, suy luận và đặt câu hỏi.

Điều nó thực sự làm là tính toán, trong vài phần nghìn giây, từ nào có khả năng xuất hiện tiếp theo trong cuộc trò chuyện, dựa trên những gì bạn đã nói và mọi thứ nó đã học được cho đến nay.

Nhưng bí mật thực sự không chỉ nằm ở dữ liệu mà nó đã đọc. Nó nằm ở cách nó được tinh chỉnh. Sau quá trình huấn luyện ban đầu, có một giai đoạn quan trọng mà con người thực sự đã tham gia để giúp đỡ. Họ xem xét các câu trả lời của nó, sửa lỗi, chọn những câu trả lời rõ ràng và hữu ích nhất, và dạy nó cách giao tiếp một cách rõ ràng, tôn trọng và hữu ích. Nhờ đó, ChatGPT không chỉ viết, nó còn duy trì một cuộc trò chuyện. Nó có thể phản hồi với sự hài hước, logic, đồng cảm hoặc quyết đoán, tùy thuộc vào giọng điệu bạn đặt ra.

Điều này đã thay đổi với GPT-4 tích hợp trình duyệt, được giới thiệu vào tháng 9 năm 2023. Phiên bản này đã cho ChatGPT khả năng tìm kiếm trên web để lấy thông tin thời gian thực khi cần. Tuy nhiên, nó không sao chép hay lấy từ cơ sở dữ liệu. Mọi câu trả lời đều được tạo ra ngay tại chỗ, dựa trên câu hỏi của bạn, những gì nó tìm thấy và những gì nó đã biết.

Cuộc chia tay của Elon Musk: Tầm nhìn bất đồng

Elon Musk đã rời khỏi ban quản trị của OpenAI vào năm 2018 sau những bất đồng về định hướng tương lai của tổ chức. Ông muốn sáp nhập OpenAI với Tesla hoặc nắm toàn quyền kiểm soát, nhưng ban quản trị đã từ chối. Cùng thời điểm đó, OpenAI bắt đầu chuyển hướng sang mô hình vì lợi nhuận, điều mà Musk cũng không hoàn toàn ủng hộ. Với tất cả những khác biệt ngày càng lớn này, ông đã quyết định rời đi.

Musk là một trong những người sáng lập ban đầu của OpenAI. Ngay từ đầu, ông đã ủng hộ ý tưởng phát triển trí tuệ nhân tạo vì lợi ích cộng đồng thông qua nghiên cứu mở, minh bạch và dễ tiếp cận. Ông tin rằng AI không nên bị kiểm soát bởi một số ít các tập đoàn hùng mạnh, đó là lý do tại sao ông ủng hộ việc thành lập một tổ chức phi lợi nhuận để giúp cân bằng quyền lực đó.

Nhưng khi dự án phát triển, nhu cầu của nó cũng tăng theo. Việc huấn luyện các mô hình như GPT đòi hỏi sức mạnh tính toán khổng lồ và cơ sở hạ tầng tốn kém, một điều khó có thể duy trì nếu không có đầu tư tư nhân. Để tiến về phía trước, OpenAI đã phải thay đổi cấu trúc của mình. Nó từ bỏ mô hình phi lợi nhuận truyền thống và áp dụng mô hình lợi nhuận giới hạn được thiết kế để thu hút vốn trong khi vẫn hạn chế lợi nhuận tiềm năng.

Elon không đồng ý với sự thay đổi đó. Ông cảm thấy nó đã đưa tổ chức đi chệch khỏi sứ mệnh ban đầu và quá gần với các động lực của doanh nghiệp mà nó vốn được tạo ra để thách thức. Theo một tuyên bố công khai từ OpenAI được phát hành vào tháng 3 năm 2024, Musk đã đề xuất sáp nhập OpenAI với Tesla hoặc nắm toàn quyền kiểm soát, những ý tưởng mà ban quản trị cuối cùng đã bác bỏ.

Vào tháng 2 năm 2018, Elon Musk từ chức đồng chủ tịch OpenAI và rời khỏi ban quản trị. Không có một cuộc ra đi kịch tính nào được công bố, nhưng sự rời đi của ông đã đánh dấu một bước ngoặt. OpenAI tiếp tục đi trên con đường riêng của mình và cuối cùng đã phát triển thành một trong những người chơi có ảnh hưởng nhất trong lĩnh vực phát triển AI toàn cầu, được hỗ trợ bởi các đối tác lớn như Microsoft. Kể từ đó, mối quan hệ giữa Musk và OpenAI trở nên xa cách và đôi khi căng thẳng, được đánh dấu bằng những lời chỉ trích công khai và những tầm nhìn khác biệt về cách AI nên được xây dựng và quản lý.

Những rủi ro tiềm ẩn: Thiên vị và sai sót trong AI

Đúng vậy, ChatGPT có thể thể hiện sự thiên vị hoặc mắc lỗi. Nó được huấn luyện trên văn bản do con người viết, bao gồm cả những thành kiến, định kiến và sai sót. Điều đó có nghĩa là nó có thể tạo ra thông tin không công bằng hoặc không chính xác, đặc biệt là về các chủ đề nhạy cảm như sức khỏe hoặc pháp luật. Đó là lý do tại sao OpenAI sử dụng phản hồi của con người, các bộ lọc và các chính sách không ngừng phát triển để giảm thiểu tác hại, mặc dù các nghiên cứu cho thấy những vấn đề này vẫn còn tồn tại.

Mặc cho sự xuất sắc của nó, ChatGPT không hoàn hảo, và các lựa chọn thay thế AI khác cũng vậy. Và việc giả vờ như không có gì là nguy hiểm. Đằng sau mỗi câu trả lời thông minh là một rủi ro mà chúng ta không thể bỏ qua. Trí tuệ nhân tạo này được huấn luyện trên một đại dương ngôn ngữ khổng lồ của con người: blog, sách, diễn đàn, các trang tin tức. Điều đó có nghĩa là nó không chỉ hấp thụ kiến thức mà còn cả những thiếu sót của chúng ta: định kiến, khuôn mẫu, những sự thật nửa vời. Nó không suy nghĩ như một con người, nhưng nó học hỏi từ con người. Và con người thì còn lâu mới trung lập.

Vì vậy, đúng, nó có thể thiên vị. Nó có thể nói những điều phản ánh quan điểm không công bằng, ngay cả khi nó không cố ý. Nó có thể sai, một cách tự tin là đằng khác. Đôi khi nó thậm chí còn bị ảo giác: tạo ra những câu trả lời nghe có vẻ hợp lý nhưng lại hoàn toàn bịa đặt. Và trong một thế giới mà chúng ta dựa vào AI cho những vấn đề nghiêm túc, đó không phải là một vấn đề nhỏ.

Điều gì sẽ xảy ra với lời khuyên y tế? Hướng dẫn pháp lý? Hỗ trợ sức khỏe tâm thần? Nếu câu trả lời có sai sót, thiên vị hoặc sai sự thật, hậu quả là có thật. Các nghiên cứu cho thấy ChatGPT và các mô hình AI khác có thể vô tình phản ánh hoặc khuếch đại thành kiến của con người. Điều này xảy ra vì chúng được huấn luyện trên dữ liệu thế giới thực, bao gồm cả các khuôn mẫu và sự thiếu chính xác. Nghiên cứu, bao gồm một nghiên cứu của Stanford năm 2023, nhấn mạnh cách mà sự thiên vị của chatbot y tế có thể duy trì thông tin sai lệch có hại dựa trên chủng tộc và sự thiên vị chính trị trong các mô hình ngôn ngữ lớn là điều đã được ghi nhận rõ ràng.

OpenAI biết điều này. Đó là lý do tại đó họ xây dựng các rào cản, các bộ lọc, đánh giá của con người và các chính sách phát triển liên tục. Nhưng đó là một cuộc chiến vẫn đang diễn ra. Bởi vì sự thật là không có thứ gọi là một cỗ máy hoàn toàn trung lập. Câu hỏi không chỉ là nó có thể trả lời được không?, mà là nó có nên trả lời không? và làm thế nào để chúng ta đảm bảo nó làm điều đó một cách có trách nhiệm? ChatGPT rất mạnh mẽ. Nhưng sức mạnh không có sự thận trọng thì tốt nhất chỉ là tiếng ồn, và tệ nhất là tác hại.

Tương lai của ChatGPT và trí tuệ nhân tạo

Nếu ChatGPT có vẻ mang tính cách mạng ngày nay, đó là vì nó đúng là như vậy. Nhưng đừng bị lừa khi nghĩ rằng đây là hình thức cuối cùng. Những gì chúng ta đang chứng kiến là tia lửa, chứ không phải ngọn lửa. Chúng ta đang đứng ở ngưỡng cửa của một thứ gì đó lớn hơn nhiều so với bất kỳ một mô hình hay bản cập nhật nào. Và nó đang di chuyển rất nhanh.

Tương lai của AI không chỉ là về ngữ pháp tốt hơn hay câu trả lời nhanh hơn. Đó là về sự tiến hóa trong cách chúng ta suy nghĩ, làm việc và tương tác với máy móc. Hãy tưởng tượng một mô hình không chỉ trả lời câu hỏi của bạn, mà còn hiểu ngữ cảnh của bạn, ghi nhớ sở thích của bạn, học theo giọng điệu của bạn. Một AI có thể biên tập cuốn tiểu thuyết của bạn, dạy kèm cho con bạn, lập kế hoạch chiến lược kinh doanh cho bạn, hoặc giúp bạn vượt qua nỗi đau. Không chỉ bằng dữ liệu mà còn bằng sự cộng hưởng cảm xúc, sắc thái, giọng điệu.

Và nó không dừng lại ở đó. Các mô hình đang được huấn luyện để kết hợp ngôn ngữ với hiểu biết hình ảnh, nhận dạng giọng nói, tạo hình ảnh, thậm chí cả logic lập trình, tất cả trong một hệ thống tích hợp duy nhất. Chúng ta đang nói về trí tuệ đa phương thức, AI không chỉ xử lý từ ngữ mà còn nhận thức, nghe, nhìn thấy. Loại trí tuệ có thể đóng vai trò là cộng tác viên sáng tạo, trợ lý nghiên cứu, cố vấn kinh doanh, thậm chí là một nơi để trút bầu tâm sự.

Cùng với những tiến bộ này là những câu hỏi nghiêm túc, những câu hỏi khổng lồ. Về đạo đức, kiểm soát, trách nhiệm. Về nơi chúng ta vạch ra ranh giới giữa phán đoán của con người và quyền tự chủ của máy móc. Về cách chúng ta đảm bảo sức mạnh này không trở thành vũ khí hoặc một cái nạng.

Nhưng đó cũng là một phần của tương lai. Không chỉ xây dựng những cỗ máy thông minh hơn, mà còn xây dựng chúng một cách khôn ngoan. Chúng ta, với tư cách là người dùng, không chỉ đang nâng cấp phần mềm; chúng ta đang thay đổi cách nhân loại giao tiếp với kiến thức, với sự sáng tạo, với chính bản thân mình. Phiên bản tiếp theo của ChatGPT có thể không chỉ nói chuyện với bạn. Nó có thể thấy những gì bạn đang làm. Nghe thấy giọng điệu trong giọng nói của bạn. Biết điều gì quan trọng với bạn. Và giúp bạn xây dựng một thứ gì đó có ý nghĩa từ đó. Đây không phải là kết thúc của câu chuyện. Đây là đoạn đầu tiên của chương tiếp theo. Và nó đang được viết, ngay bây giờ.

Kết luận

Vậy, ai đã tạo ra ChatGPT? Câu trả lời không chỉ là một danh sách tên tuổi hay một khoảnh khắc duy nhất trong thời gian. Nó bắt đầu với tầm nhìn của một vài người, Elon Musk, Sam Altman và đội ngũ sáng lập tại OpenAI, nhưng nó được xây dựng nên nhờ nỗ lực của rất nhiều người. Các nhà nghiên cứu, kỹ sư, nhà đạo đức học, nhà thiết kế và cả những người dùng hàng ngày đều đóng một vai trò trong việc phát triển nên AI này.

Giống như tất cả những đổi mới có ý nghĩa khác, nó không được sinh ra hoàn hảo. Nó được xây dựng một cách cẩn thận, kiên trì, từng lớp một, thông qua tham vọng, xung đột, học hỏi và sự tinh chỉnh không ngừng.

Nhưng có lẽ câu hỏi quan trọng hơn không phải là ai đã phát minh ra ChatGPT, mà là nó đang tạo ra điều gì trong chúng ta. Nó đang thúc đẩy chúng ta đặt ra những câu hỏi sâu sắc hơn về ngôn ngữ, trí tuệ, trí nhớ, sự sáng tạo và quyền lực. Nó đang khiến chúng ta xem xét lại ý nghĩa của việc biết một điều gì đó, của việc trò chuyện, của việc tin tưởng. Và khi làm như vậy, nó đang giơ lên một tấm gương, không chỉ phản chiếu công nghệ, mà còn phản chiếu chính chúng ta.

Khi chúng ta tiến vào tương lai đang mở ra này, ChatGPT sẽ tiếp tục phát triển. Thế giới xung quanh nó cũng vậy. Và trong khi chúng ta có thể truy nguyên nguồn gốc của nó từ một nhóm nhỏ những bộ óc táo bạo đã hỏi điều gì sẽ xảy ra nếu, thì tác động của nó giờ đây đã vượt xa họ. Lịch sử của ChatGPT đã được viết nên, nhưng câu chuyện về những gì chúng ta làm với nó chỉ mới bắt đầu.