AI Sa Thải Ngành Công Nghệ 2025 Thực Trạng và Hướng Đi Mới
Cơn Bão Sa Thải 2025: Khi Trí Tuệ Nhân Tạo Không Còn Là Lý Do Thầm Kín
Năm 2025 sẽ được ghi nhớ trong lịch sử ngành công nghệ không chỉ bởi những đột phá về trí tuệ nhân tạo, mà còn bởi một sự thật phũ phàng hơn: AI đã chính thức trở thành lý do được nêu tên trong các thông báo sa thải hàng loạt. Làn sóng điều chỉnh nhân sự, vốn từng được che đậy bởi những thuật ngữ kinh tế vĩ mô như suy thoái kinh tế hay thị trường biến động, giờ đây đã có một gương mặt mới, một nguyên nhân cụ thể và đầy sức nặng mang tên Trí tuệ nhân tạo.
Trong suốt 10 tháng đầu năm, một kịch bản lặp đi lặp lại đã diễn ra tại khắp các thung lũng công nghệ trên toàn cầu. Từ những gã khổng lồ cho đến các công ty quy mô nhỏ hơn, AI luôn được nhắc đến như một chất xúc tác chính cho việc tinh gọn bộ máy. Ngày 28 tháng 10, thông báo từ Amazon về việc cắt giảm 14.000 nhân sự đã giáng một đòn mạnh vào thị trường lao động, nhưng nó không hề gây bất ngờ. Lý do được đưa ra rất rõ ràng: trí tuệ nhân tạo đang hỗ trợ công ty đổi mới nhanh hơn.
Thông báo này chỉ là đỉnh điểm của một xu hướng đã âm ỉ từ đầu năm. Hàng loạt tên tuổi như Google, Microsoft, Meta, Intel hay các doanh nghiệp như CrowdStrike, WiseTech Global đều đồng loạt gọi tên AI trong các quyết định tái cơ cấu của mình. Thay vì những lý do mơ hồ của năm 2023 và 2024, các công ty giờ đây thẳng thắn tuyên bố mục tiêu là tăng hiệu quả, tái cơ cấu ưu tiên AI. Đây không còn là một cuộc khủng hoảng kinh tế thông thường, mà là một cuộc dịch chuyển kiến tạo, một cuộc cách mạng trong lòng ngành công nghệ, nơi hiệu suất máy móc đang dần được ưu tiên hơn sức lao động con người trong nhiều vai trò.
Bản Đồ Sa Thải và Những Con Số Không Biết Nói Dối
Để hiểu rõ quy mô của sự thay đổi này, chúng ta cần nhìn vào những con số. Thống kê tổng hợp từ các nền tảng theo dõi việc làm uy tín như Layoffs.fyi và TrueUp đã vẽ nên một bức tranh toàn cảnh đáng lo ngại. Tính từ đầu năm đến đầu tháng 10 năm 2025, hơn 180.000 nhân viên trong lĩnh vực công nghệ trên toàn cầu đã mất việc. Con số này tự nó đã rất lớn, nhưng điều đáng chú ý hơn cả nằm ở nguyên nhân sâu xa đằng sau nó.
Một phân tích chi tiết từ RationalFX chỉ ra rằng trong số hơn 180.000 người này, có gần 51.000 trường hợp, chiếm khoảng 28%, liên quan trực tiếp đến việc các doanh nghiệp triển khai AI và những công cụ tự động hóa. Một số nguồn phân tích khác, như Strategic Market Research, thậm chí còn đưa ra một con số ước tính cao hơn, cho rằng AI đã tác động đến khoảng 78.000 việc làm chỉ trong 10 tháng đầu năm.
Các ông lớn công nghệ, những người tiên phong trong cuộc đua AI, cũng chính là những người đi đầu trong việc tái cấu trúc lực lượng lao động.
Meta, công ty mẹ của Facebook, là một ví dụ điển hình. Sau khi đổ hàng chục tỷ USD vào việc phát triển trí tuệ nhân tạo, vào tháng 2, công ty đã thông báo sa thải 5% nhân viên, tương đương 4.000 người. CEO Mark Zuckerberg đã không ngần ngại chia sẻ đánh giá của mình rằng AI ngày càng mạnh mẽ và có khả năng cao sẽ thực hiện được công việc của các kỹ sư cấp trung ngay trong năm nay. Trớ trêu thay, đến tháng 6, dù thành lập nhóm siêu trí tuệ Meta Superintelligence Labs, công ty vẫn tiếp tục sa thải hơn 600 nhân sự ngay tại đây, cho thấy quá trình tái cấu trúc diễn ra ở mọi cấp độ, kể cả trong chính khối AI.
Microsoft, một nhà đầu tư lớn vào OpenAI, cũng không nằm ngoài xu hướng. Tháng 5 chứng kiến 6.000 nhân viên, phần lớn là lập trình viên, phải rời công ty sau khi AI được áp dụng mạnh mẽ. Chỉ hai tháng sau, vào tháng 7, gã khổng lồ phần mềm này tiếp tục công bố giảm gần 4% lao động toàn cầu, tương đương 9.000 người. Mục tiêu của họ là tinh gọn bộ máy, loại bỏ các lớp quản lý trung gian không cần thiết, và tập trung toàn lực vào các mảng chiến lược như AI và đám mây để tăng hiệu quả vận hành.
Amazon, với tuyên bố sa thải 14.000 người vào cuối tháng 10, mức cắt giảm lớn nhất lịch sử công ty, đã xác nhận lời tiên đoán của CEO Andy Jassy từ tháng 6. Ông đã nêu rõ rằng việc tăng cường sử dụng công cụ AI chắc chắn sẽ dẫn tới các đợt cắt giảm, đặc biệt nhắm vào những công việc có tính lặp đi lặp lại và mang tính thủ tục.
Salesforce, một tên tuổi lớn trong lĩnh vực phần mềm doanh nghiệp, cũng giảm 4.000 việc làm vào tháng 9. Động thái này diễn ra song song với việc công ty đẩy mạnh triển khai giải pháp AI cho khách hàng. CEO Marc Benioff đã chia sẻ những con số ấn tượng: thay vì dựa vào sức người, công ty đang sử dụng AI để phục vụ khoảng 10.000 khách hàng tiềm năng mỗi tuần. Nền tảng AI nội bộ Agentforce hiện đảm nhiệm khoảng 1,5 triệu cuộc hội thoại, chiếm gần một nửa tổng số tương tác với khách hàng. 5.000 nhân viên còn lại cũng sẽ làm việc dưới sự điều phối của AI, nơi công cụ này đóng vai trò như một giám sát viên đa kênh, tối ưu hóa sự hợp tác giữa người và máy.
Ngay cả các công ty tư vấn và công nghệ tài chính cũng không tránh khỏi cơn bão. Accenture giảm 11.000 việc làm vào tháng 9, nhắm đến những nhân viên không thể thích nghi với cách làm việc mới cùng AI. Klarna, một công ty công nghệ tài chính, đã thu hẹp quy mô từ 5.000 xuống còn 3.000 người từ tháng 5 và công khai quan điểm rằng AI đang thay đổi toàn diện lực lượng lao động.
Cuộc Thay Máu Nhân Lực: Ai Sẽ Là Người Ra Đi?
Làn sóng sa thải này không diễn ra một cách ngẫu nhiên. Nó có mục tiêu và cấu trúc rõ ràng, tạo ra một cuộc thay máu nhân lực trên quy mô lớn. Các thống kê cho thấy những vị trí bị ảnh hưởng nặng nề nhất bao gồm:
- Quản lý cấp trung
- Bộ phận nhân sự và tuyển dụng
- Dịch vụ khách hàng
- Kỹ sư phần mềm cấp thấp
- Các vai trò kỹ thuật đặc thù nhưng có thể tự động hóa
Theo phân tích của Reuters, nhóm nhân lực này đang bị thay thế bởi AI đã len lỏi sâu vào chuỗi giá trị và cấu trúc tổ chức của doanh nghiệp. Quá trình này có thể được nhìn nhận qua ba lớp ảnh hưởng chính.
- Lớp hạ tầng: Các công ty đã đầu tư những khoản tiền khổng lồ vào hạ tầng cho AI như máy chủ, GPU, trung tâm dữ liệu và phần mềm nền tảng. Để tối ưu hóa chi phí đầu tư khổng lồ này, việc cắt giảm nhân sự vận hành và bảo trì truyền thống là điều tất yếu.
- Lớp nghiệp vụ: Đây là lớp bị ảnh hưởng rõ rệt nhất. Các công việc có tính lặp đi lặp lại và đã được chuẩn hóa quy trình như hỗ trợ khách hàng, nhập liệu, tổng hợp thông tin, chăm sóc khách hàng cơ bản và một phần của việc sản xuất nội dung, đang dần được chuyển giao cho các hệ thống AI. AI có thể làm việc 24/7, không mệt mỏi và với chi phí vận hành ngày càng rẻ hơn so với con người.
- Tái cấu trúc ngay trong chính khối AI: Câu chuyện của Meta sa thải 600 vị trí trong nhóm nghiên cứu siêu trí tuệ là một minh chứng. Khi các dự án AI được hợp nhất, tối ưu hóa và các công nghệ trở nên hoàn thiện hơn, sự trùng lặp về vai trò và chức năng sẽ bị loại bỏ để đảm bảo hiệu quả.
Nghịch Lý Thị Trường: Vừa Thừa Vừa Thiếu
Điều trớ trêu nhất của cuộc dịch chuyển này là thị trường lao động công nghệ đang rơi vào một tình cảnh nghịch lý: vừa thừa lại vừa thiếu. Hàng chục nghìn người mất việc, nhưng đồng thời, một cuộc chiến khốc liệt để giành giật nhân tài AI lại đang diễn ra.
Câu chuyện của Meta một lần nữa phơi bày nghịch lý này. CEO Mark Zuckerberg sẵn sàng chi hàng trăm triệu USD để thu hút những bộ óc hàng đầu về AI, nhưng vẫn cho thôi việc hàng nghìn người, bao gồm cả những nhân sự đang làm việc trong các bộ phận AI của công ty.
Trang The Verge đã bình luận rất chính xác rằng những gì đang diễn ra không phải là một cuộc khủng hoảng việc làm, mà là một cuộc dịch chuyển việc làm. Thị trường đang chứng kiến sự thiếu hụt trầm trọng các kỹ sư máy học, nhà khoa học dữ liệu và chuyên gia về mô hình ngôn ngữ lớn. Đây là những người có khả năng xây dựng, huấn luyện và triển khai các hệ thống AI. Trong khi đó, các vai trò truyền thống, những kỹ năng cũ và các cấp quản lý không trực tiếp tạo ra sản phẩm lại đang trở nên dư thừa.
John Challenger, CEO của công ty tư vấn Challenger, Gray and Christmas, cho rằng thị trường lao động trước đây, vốn ở trạng thái không tuyển dụng cũng không sa thải, đang nhường chỗ cho một kỷ nguyên mới của sự tái cấu trúc. Các doanh nghiệp đang chạy đua để trở thành người đi đầu trong việc ứng dụng AI vào mọi khía cạnh công việc. Ông nói với Washington Post rằng điều đó báo hiệu một xu hướng tất yếu mà các công ty khác sẽ sớm hưởng ứng, và đây chính là thời điểm thích hợp để thay đổi.
Tương Lai Nào Cho Người Lao Động?
Một số báo cáo uy tín nhận định rằng AI đang trong quá trình tái cơ cấu vĩnh viễn lực lượng lao động ngành công nghệ, chứ không phải là một xu hướng nhất thời. Hồi đầu năm, Diễn đàn Kinh tế Thế giới WEF đã dự báo rằng hơn 40% doanh nghiệp toàn cầu sẽ giảm lực lượng lao động do ứng dụng AI. Tuy nhiên, báo cáo này cũng chỉ ra một tia sáng: các vai trò liên quan đến vận hành AI và dữ liệu lớn được dự đoán sẽ tăng gấp đôi vào năm 2030. 70% doanh nghiệp đang lên kế hoạch tuyển dụng nhân sự mới có kỹ năng thiết kế công cụ AI, và 62% dự định tăng cường tuyển dụng nhân sự có kỹ năng làm việc hiệu quả cùng AI.
Làn sóng sa thải hiện tại đang tạo ra một tương lai đầy thách thức cho những người lao động bị coi là dư thừa hoặc có kỹ năng lạc hậu sau các đợt thanh lọc. Họ đang đứng trước một ngã rẽ quan trọng. Lựa chọn duy nhất để tồn tại và phát triển trong kỷ nguyên mới này là tự nâng cấp bản thân. Việc học hỏi, trang bị các kỹ năng liên quan đến AI, dữ liệu và tự động hóa không còn là một lựa chọn, mà là một yêu cầu bắt buộc. Nếu không, họ sẽ đối mặt với nguy cơ bị mắc kẹt lại phía sau và rất khó để thoát ra khỏi vòng xoáy của sự đào thải.
Cuộc cách mạng AI đang diễn ra không khoan nhượng. Nó vừa là một thách thức lớn, vừa là một cơ hội to lớn cho những ai biết nắm bắt và thích nghi. Tương lai của mỗi cá nhân trong ngành công nghệ giờ đây phụ thuộc vào chính khả năng học hỏi và chuyển mình của họ.