Bộ Tư pháp Mỹ ủng hộ 'sử dụng hợp lý' dữ liệu có bản quyền để huấn luyện AI trong vụ kiện lịch sử

Bộ Tư pháp Hoa Kỳ (DOJ) đã đứng về phía các công ty AI trong vụ kiện bản quyền hợp nhất liên quan đến The New York Times và các chủ sở hữu quyền khác, lập luận rằng việc huấn luyện các mô hình AI bằng tài liệu có bản quyền đủ điều kiện là sử dụng hợp lý (fair use). Vụ kiện này được coi là một cột mốc quan trọng, có khả năng định hình cách tòa án sẽ xử lý vấn đề bản quyền và huấn luyện AI trong tương lai.

Vào cuối năm 2023, The New York Times đã kiện OpenAI và Microsoft tại một tòa án liên bang ở Manhattan, cáo buộc rằng hàng triệu bài báo của họ đã được sử dụng mà không xin phép để huấn luyện các mô hình như GPT-4 và xây dựng các sản phẩm cạnh tranh với tờ báo này như một nguồn thông tin. The Times đã yêu cầu bồi thường hàng tỷ đô la và đòi hỏi phải tiêu hủy các mô hình ngôn ngữ được huấn luyện bằng các bài báo của họ.

DOJ lập luận rằng việc huấn luyện các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) bằng văn bản có bản quyền không phải là vi phạm bản quyền, vì có sự khác biệt pháp lý rõ ràng giữa việc sao chép để huấn luyện và những gì mô hình thực sự tạo ra. Trong quá trình huấn luyện, toàn bộ tác phẩm được sao chép nhưng không bao giờ được công khai, và các sản phẩm đầu ra “thường xuyên nếu không muốn nói là luôn thiếu sự tương đồng đáng kể” với bản gốc. Một lý thuyết chung về thiệt hại thị trường gộp hai yếu tố này là sai về mặt pháp lý.

Bộ Tư pháp cũng lập luận rằng các LLM mang lại giá trị sáng tạo và xã hội. “Con người tạo ra các tác phẩm gốc bằng cách sử dụng LLM,” DOJ viết. Trách nhiệm pháp lý đối với việc huấn luyện AI sẽ làm thui chột sự sáng tạo mà luật bản quyền lẽ ra phải bảo vệ. Ngay cả các cây bút của The New York Times cũng được cho là sử dụng LLM để soạn thảo và chỉnh sửa bài viết.

Mặc dù vậy, có những ý kiến không đồng tình. Văn phòng Bản quyền Hoa Kỳ (US Copyright Office) trong một báo cáo trước đó đã bác bỏ quan điểm 'sử dụng hợp lý' chung cho việc huấn luyện AI. Báo cáo này lập luận rằng AI hoạt động với các bản sao hoàn hảo và tạo ra nội dung với tốc độ và quy mô vượt xa khả năng sáng tạo của con người. Các ứng dụng thương mại cạnh tranh với tác phẩm gốc trong các thị trường hiện có sẽ vượt quá những gì 'sử dụng hợp lý' cho phép.

Tuy nhiên, DOJ đã trực tiếp phản bác báo cáo đó trong hồ sơ của mình, cho rằng đánh giá của cựu Tổng cục trưởng Văn phòng Bản quyền Shira Perlmutter không có giá trị pháp lý ràng buộc và báo cáo đã bỏ qua các án lệ về phân tích từng trường hợp cụ thể cũng như các loại thiệt hại thị trường thực sự được tính theo luật định.

“Cuộc điều tra về 'sử dụng hợp lý' phụ thuộc vào các sự kiện và cách sử dụng cụ thể trong từng trường hợp. Nhưng sẽ là có vấn đề – và sai về mặt pháp lý – nếu áp đặt trách nhiệm bản quyền rộng rãi mà nhìn chung sẽ khiến việc huấn luyện các mô hình AI không được phép nếu không có giấy phép,” DOJ viết.

Bà Perlmutter đã bị chính quyền Trump sa thải ngay sau khi báo cáo của bà được công bố. Hạ nghị sĩ Đảng Dân chủ Joe Morelle cho biết bà bị sa thải vì từ chối hợp pháp hóa việc huấn luyện AI bằng các tác phẩm có bản quyền, một quan điểm được đồng minh của Trump là Elon Musk ủng hộ. Trong một chú thích, DOJ lưu ý rằng bà Perlmutter hiện đang khiếu nại về việc bị sa thải.

Nguồn tham khảo: TheDecoder