Chiến lược AI cho giáo dục Việt Nam từ Chủ tịch FPT
Kỷ Nguyên AI và Tầm Nhìn Giáo Dục: Đề Xuất Từ Chủ Tịch FPT
Thế giới đang đứng trước một cuộc cách mạng công nghệ sâu rộng, mà trong đó, trí tuệ nhân tạo AI là ngọn cờ đầu. Sự trỗi dậy mạnh mẽ của AI không chỉ là một xu hướng công nghệ đơn thuần mà đã trở thành động lực tái định hình mọi mặt của đời sống xã hội, từ kinh tế, y tế, sản xuất cho đến giáo dục. Trong bối cảnh chuyển dịch toàn cầu này, Việt Nam cũng không nằm ngoài dòng chảy, và việc chủ động nắm bắt, làm chủ AI trở thành một yêu cầu cấp thiết để không bị bỏ lại phía sau. Một trong những tiếng nói mạnh mẽ và tâm huyết nhất về định hướng này đã được Chủ tịch Tập đoàn FPT, ông Trương Gia Bình, chia sẻ tại Hội nghị Xúc tiến Đầu tư tỉnh Gia Lai năm 2026. Đề xuất đưa AI vào giảng dạy từ cấp phổ thông đến đại học, cùng với tầm nhìn biến Gia Lai thành một trung tâm trí tuệ nhân tạo, đã mở ra một cuộc thảo luận quan trọng về tương lai của giáo dục và phát triển đất nước trong kỷ nguyên số.
Ngày 28 tháng 3, tại Hội nghị Xúc tiến Đầu tư tỉnh Gia Lai năm 2026, một sự kiện trọng tâm trong khuôn khổ Tuần lễ Khai mạc Năm Du lịch quốc gia Gia Lai 2026, không gian đã trở nên sôi động với những định hướng chiến lược. Trong số đó, phát biểu của ông Trương Gia Bình, Chủ tịch FPT, đã thu hút sự chú ý đặc biệt. Ông nhấn mạnh về một thế giới đang thay đổi một cách căn bản bởi AI, một công nghệ đang tái định nghĩa cách vận hành của kinh tế, giáo dục và xã hội. Câu hỏi đặt ra không còn là liệu có nên ứng dụng AI hay không, mà là: ai sẽ làm chủ AI và ai sẽ bị bỏ lại phía sau? Thực tế đó yêu cầu mỗi cá nhân cần chủ động sử dụng AI để nâng cao năng suất gấp nhiều lần, trở thành những cá thể có giá trị hơn trong một nền kinh tế toàn cầu đầy cạnh tranh.
AI: Làn Sóng Chuyển Đổi Khôn Cùng và Yêu Cầu Cấp Thiết
Trí tuệ nhân tạo, hay AI, không còn là khái niệm xa vời trong các bộ phim khoa học viễn tưởng. Nó đã hiện diện trong đời sống hàng ngày của chúng ta qua các thuật toán gợi ý trên mạng xã hội, hệ thống định vị thông minh, trợ lý ảo trên điện thoại, hay thậm chí là các công cụ dịch thuật tức thời. Tuy nhiên, những tiến bộ vượt bậc trong những năm gần đây, đặc biệt là sự phát triển của các mô hình ngôn ngữ lớn LLM và học sâu Deep Learning, đã đưa AI lên một tầm cao mới, trở thành một công nghệ cốt lõi có khả năng biến đổi sâu sắc mọi lĩnh vực.
Trong kinh tế, AI đang tối ưu hóa quy trình sản xuất, phân tích dữ liệu thị trường để đưa ra quyết định kinh doanh chính xác hơn, và thậm chí tạo ra những mô hình kinh doanh hoàn toàn mới. Các ngành như tài chính, logistics, bán lẻ đang chứng kiến sự gia tăng năng suất và hiệu quả nhờ ứng dụng AI. Trong xã hội, AI đang góp phần giải quyết các vấn đề phức tạp từ y tế chẩn đoán bệnh sớm, phát triển thuốc mới đến quản lý đô thị thông minh, cải thiện an ninh và an toàn công cộng. Sự tự động hóa do AI mang lại hứa hẹn giải phóng con người khỏi những công việc lặp đi lặp lại, cho phép chúng ta tập trung vào các hoạt động sáng tạo và có giá trị cao hơn.
Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội, AI cũng đặt ra những thách thức không nhỏ. Vấn đề đạo đức trong AI, bảo mật dữ liệu, nguy cơ mất việc làm do tự động hóa, hay khoảng cách số giữa những người có và không có khả năng tiếp cận công nghệ là những điểm cần được quan tâm. Chính vì lẽ đó, việc trang bị kiến thức và kỹ năng về AI không chỉ dành riêng cho giới công nghệ mà phải trở thành một phần thiết yếu của năng lực công dân trong thế kỷ 21. Như lời ông Trương Gia Bình đã đặt ra, câu hỏi không còn là có ứng dụng AI hay không, mà là ai sẽ làm chủ AI. Làm chủ AI không có nghĩa là trở thành một chuyên gia lập trình AI, mà là hiểu được cách thức hoạt động của nó, biết cách sử dụng nó như một công cụ hiệu quả để nâng cao năng suất, giải quyết vấn đề và đưa ra quyết định sáng suốt. Đây là năng lực cần có để mỗi cá nhân có thể thích nghi, phát triển và không bị bỏ lại phía sau trong một thế giới đang chuyển mình không ngừng nghỉ.
Giáo Dục: Chìa Khóa Để Làm Chủ AI Từ Phổ Thông Đến Đại Học
Nhận thức rõ vai trò trung tâm của giáo dục trong việc chuẩn bị nguồn nhân lực cho tương lai, ông Trương Gia Bình đã đưa ra một đề xuất mang tính đột phá và chiến lược: đưa AI vào giảng dạy trên toàn hệ thống, từ phổ thông đến đại học. Đề xuất này không chỉ là một kế hoạch giảng dạy môn học mà còn là một định hướng giáo dục toàn diện với hai trụ cột chính: “học AI và học bằng AI”.
“Học AI” nghĩa là trang bị cho học sinh, sinh viên những kiến thức cơ bản về trí tuệ nhân tạo. Điều này bao gồm việc tìm hiểu về các khái niệm cốt lõi như thuật toán học máy, mạng nơ ron nhân tạo, xử lý ngôn ngữ tự nhiên, thị giác máy tính. Mục tiêu không phải biến tất cả học sinh thành kỹ sư AI, mà là giúp họ hiểu được AI là gì, nó hoạt động như thế nào, khả năng của nó đến đâu và những giới hạn của nó. Học sinh cần được làm quen với các công cụ AI phổ biến, biết cách sử dụng chúng để giải quyết các vấn đề thực tế, từ phân tích dữ liệu đơn giản đến tạo ra nội dung sáng tạo. Bên cạnh kiến thức kỹ thuật, việc học AI còn cần bao gồm cả những khía cạnh đạo đức, pháp lý và xã hội liên quan đến công nghệ này. Làm thế nào để sử dụng AI một cách có trách nhiệm? Những rủi ro tiềm ẩn của AI là gì? Những câu hỏi này cần được thảo luận và đưa vào chương trình giảng dạy để hình thành một thế hệ công dân có tư duy phản biện và trách nhiệm khi tương tác với AI.
Song hành với “học AI” là “học bằng AI”. Đây là một cách tiếp cận mang tính cách mạng, sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ và nâng cao quá trình học tập. AI có thể cá nhân hóa lộ trình học tập cho từng học sinh dựa trên năng lực và sở thích của họ, cung cấp phản hồi tức thì và chính xác, hay thậm chí tạo ra các bài giảng, bài tập và tài liệu học tập phù hợp. Ví dụ, một hệ thống AI có thể nhận diện điểm mạnh, điểm yếu của một học sinh trong môn toán và đề xuất các bài tập bổ trợ chuyên biệt. AI cũng có thể giúp giáo viên giảm bớt gánh nặng hành chính như chấm bài, quản lý lớp học, để họ có nhiều thời gian hơn cho việc giảng dạy và tương tác trực tiếp với học sinh. Ứng dụng AI trong giáo dục còn mở ra cánh cửa cho các phương pháp dạy và học sáng tạo, như thực tế ảo và thực tế tăng cường được hỗ trợ bởi AI, giúp học sinh trải nghiệm kiến thức một cách sống động và trực quan hơn.
Việc triển khai đề xuất này từ phổ thông đến đại học sẽ tạo ra một lực lượng nhân lực có khả năng làm chủ công nghệ trong tương lai. Ở cấp phổ thông, việc tiếp cận AI sớm sẽ nuôi dưỡng tư duy logic, khả năng giải quyết vấn đề và sự sáng tạo. Ở cấp đại học, sinh viên sẽ được trang bị kiến thức chuyên sâu hơn, sẵn sàng tham gia vào thị trường lao động với các kỹ năng AI tiên tiến, từ phát triển ứng dụng đến nghiên cứu chuyên sâu. Điều này không chỉ giúp Việt Nam có được nguồn nhân lực chất lượng cao, mà còn tạo ra một xã hội thông minh hơn, nơi mỗi cá nhân đều có thể khai thác sức mạnh của AI để phục vụ cuộc sống và công việc.
Gia Lai: Trung Tâm AI Tiên Phong Của Việt Nam
Không chỉ dừng lại ở đề xuất mang tầm vĩ mô cho giáo dục quốc gia, ông Trương Gia Bình còn bày tỏ mong muốn cụ thể hóa tầm nhìn AI tại Gia Lai. Ông mong muốn Gia Lai không chỉ đào tạo nguồn nhân lực mà còn trở thành một điểm đến thu hút chuyên gia AI trong và ngoài nước. Để hiện thực hóa mục tiêu đầy tham vọng này, FPT cam kết sẽ đồng hành cùng tỉnh trong phát triển các trụ cột công nghệ, hướng tới xây dựng Gia Lai trở thành một trung tâm tiên phong trong làn sóng phát triển dựa trên AI.
“FPT cam kết sẽ đồng hành với Gia Lai để phát triển các trụ cột chiến lược, làm theo cách riêng của Gia Lai. Vì Gia Lai không chỉ phục vụ Gia Lai mà phải tạo ra giá trị cho Việt Nam và cho thế giới”
Lời khẳng định trên đã thể hiện rõ sự quyết tâm và tầm nhìn chiến lược của FPT. Điều này cho thấy FPT không chỉ muốn chuyển giao công nghệ mà còn muốn cùng Gia Lai xây dựng một mô hình phát triển bền vững, dựa trên bản sắc và tiềm năng riêng của địa phương, để từ đó tạo ra những đóng góp ý nghĩa không chỉ cho riêng tỉnh mà còn cho cả quốc gia và thế giới.
Việc biến Gia Lai thành một trung tâm AI sẽ mang lại nhiều lợi ích. Đầu tiên, nó sẽ thu hút đầu tư vào lĩnh vực công nghệ, tạo ra các công việc chất lượng cao và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương. Thứ hai, nó sẽ khuyến khích sự đổi mới và sáng tạo, biến Gia Lai thành một thung lũng silicon thu nhỏ của Tây Nguyên. Thứ ba, việc thu hút các chuyên gia AI sẽ tạo ra một hệ sinh thái tri thức, nơi các ý tưởng mới được ươm mầm và phát triển, góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu và phát triển công nghệ của Việt Nam. Mô hình này cũng có thể trở thành hình mẫu cho các địa phương khác trong việc khai thác tiềm năng của AI để phát triển.
FPT và Gia Lai: Ký Kết Hợp Tác Chiến Lược Cho Tương Lai
Để hiện thực hóa tầm nhìn này, trong khuôn khổ Hội nghị, FPT và UBND tỉnh Gia Lai đã ký kết Thỏa thuận hợp tác thúc đẩy đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tỉnh Gia Lai giai đoạn 2026–2030. Đây là một bước đi cụ thể và mạnh mẽ, khẳng định cam kết của cả hai bên trong việc cùng nhau xây dựng một tương lai số cho Gia Lai.
Theo thỏa thuận, FPT dự kiến sẽ tham gia nghiên cứu, đề xuất, tư vấn và hỗ trợ triển khai các nội dung về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn 2026–2030. Phạm vi hợp tác bao gồm nhiều lĩnh vực công nghệ trọng tâm được dự kiến nghiên cứu và ứng dụng, bao gồm:
- AI
- Bán dẫn
- Dữ liệu Data
- IoT Internet of Things
- An ninh mạng
- Công nghệ lượng tử
- Robot và thiết bị tự hành
- Các công nghệ phục vụ năng lượng, môi trường và chuyển đổi số
Đây đều là những công nghệ mũi nhọn, có khả năng định hình tương lai và tạo ra đột phá phát triển. Việc Gia Lai chủ động tiếp cận và ứng dụng các công nghệ này sẽ giúp tỉnh tạo ra lợi thế cạnh tranh đáng kể.
Cụ thể hơn, AI sẽ được ứng dụng để tối ưu hóa quản lý nông nghiệp thông minh, phát triển du lịch thông minh và cải thiện dịch vụ công. Công nghệ bán dẫn, dù mới mẻ với nhiều địa phương, nhưng là nền tảng của mọi công nghệ số, việc nghiên cứu cơ hội phát triển bán dẫn tại Gia Lai có thể mở ra những tiềm năng không ngờ. Dữ liệu Data là tài nguyên quý giá trong kỷ nguyên số, và việc khai thác dữ liệu hiệu quả sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc cho các quyết định chính sách và kinh doanh. IoT Internet of Things sẽ kết nối các thiết bị, cảm biến để thu thập thông tin và tự động hóa quy trình, từ nhà máy thông minh đến thành phố thông minh. An ninh mạng là yếu tố then chốt để bảo vệ hệ thống và dữ liệu trong một môi trường số hóa. Các công nghệ mới nổi như công nghệ lượng tử, robot và thiết bị tự hành hứa hẹn mang lại những bước nhảy vọt về năng lực xử lý và tự động hóa. Hơn nữa, việc ứng dụng công nghệ vào lĩnh vực năng lượng và môi trường sẽ giúp Gia Lai hướng tới phát triển bền vững, giải quyết các thách thức về biến đổi khí hậu và tối ưu hóa sử dụng tài nguyên.
Bên cạnh thỏa thuận hợp tác rộng lớn, hai bên cũng đã ký bản ghi nhớ nhằm phối hợp nghiên cứu, khảo sát và tìm hiểu cơ hội đầu tư dự án Khu công nghệ số tập trung Long Vân, với tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 613 tỷ đồng. Dự án này được kỳ vọng sẽ trở thành một hạt nhân phát triển công nghệ của Gia Lai, thu hút các doanh nghiệp công nghệ, khởi nghiệp và chuyên gia, tạo ra một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo sôi động. Việc xây dựng một khu công nghệ số tập trung sẽ cung cấp cơ sở hạ tầng hiện đại, môi trường làm việc chuyên nghiệp và các chính sách ưu đãi để thu hút nhân tài và đầu tư, biến tầm nhìn thành hiện thực.
Ngoài ra, FPT và Gia Lai còn ký bản ghi nhớ nhằm phối hợp nghiên cứu, khảo sát và tìm hiểu cơ hội đầu tư các dự án giáo dục tại Quy Nhơn và Pleiku. Điều này cho thấy tầm nhìn chiến lược của FPT không chỉ tập trung vào công nghệ mà còn đặt giáo dục làm nền tảng. Các dự án giáo dục này sẽ bổ trợ trực tiếp cho việc phát triển nguồn nhân lực AI mà ông Trương Gia Bình đã đề xuất, tạo ra những cơ sở đào tạo chất lượng cao, từ đó cung cấp đội ngũ nhân lực vững vàng về kiến thức và kỹ năng công nghệ cho Gia Lai và các tỉnh lân cận.
Một Tương Lai Sáng Lạn Cho Việt Nam Với AI
Đề xuất của Chủ tịch FPT Trương Gia Bình về việc đưa AI vào giảng dạy từ phổ thông đến đại học, cùng với sự hợp tác chiến lược giữa FPT và Gia Lai, là một tín hiệu mạnh mẽ cho thấy Việt Nam đang chủ động nắm bắt cơ hội từ cuộc cách mạng AI. Đây không chỉ là một kế hoạch cho riêng Gia Lai, mà còn là một mô hình tiềm năng để các địa phương khác học hỏi và áp dụng. Nếu được triển khai rộng rãi và hiệu quả, chương trình "học AI và học bằng AI" sẽ tạo ra một thế hệ công dân Việt Nam có khả năng làm chủ công nghệ, thích ứng linh hoạt với những thay đổi của tương lai.
Việc đầu tư vào giáo dục AI từ sớm sẽ giúp Việt Nam xây dựng một nền tảng vững chắc để phát triển kinh tế số, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trên trường quốc tế. Khi mỗi cá nhân, mỗi doanh nghiệp đều có thể khai thác sức mạnh của AI, năng suất lao động sẽ tăng lên gấp nhiều lần, mở ra những cơ hội phát triển chưa từng có. Từ một nước đang phát triển, Việt Nam có thể vươn lên trở thành một quốc gia tiên phong trong việc ứng dụng và phát triển AI, tạo ra giá trị không chỉ cho bản thân mà còn đóng góp vào sự tiến bộ chung của nhân loại.
Tóm lại, những gì đang diễn ra tại Gia Lai, với sự dẫn dắt của FPT và tầm nhìn của ông Trương Gia Bình, là một minh chứng sống động cho việc dám nghĩ lớn và hành động mạnh mẽ để xây dựng một tương lai phồn vinh dựa trên nền tảng công nghệ. Kỷ nguyên AI đã đến, và Việt Nam đang sẵn sàng chào đón nó bằng một chiến lược giáo dục toàn diện và những hợp tác chiến lược mang tính đột phá. Đây là lúc để mỗi cá nhân, mỗi tổ chức cùng nhau hành động, chủ động học hỏi và ứng dụng AI để góp phần xây dựng một Việt Nam hùng cường và thịnh vượng trong kỷ nguyên số.